Baba Nauroz  and Khala Kampirak

afghan-aid

 

http://gachsaran.org/myimages/nouroz/nouroz56.jpg

 

http://payvand.com/1388/wp-content/uploads/2009/03/haji-firouz.jpg

Die Geschichte von Baba Nauroz (einst Papa Nauroz) und Khala Kampirak  (Tante „ein bisschen alt“)  wird kurz vor Beginn des  Nauroz-Festes, dem Neujahrfest nach dem iranischen Sonnenkalender im Naurozraum: Kurdistan, (Ost-Irak, Ost-Türkei), Iran, Afghanistan, Azarbaijan,  Belutschistan, Tajikistan, Usbekistan, Turkmenistan, Pakistan, Khyber Pashtunkhwa, Indien) erzählt.  Dieses Märchen wird von den Kindern, die am Sandali sitzten, aufmerksam verfolgt, während die Großmutter es bei der Vorbereitung  für die  Utensilien des Naurozfestes erzählt.  Baba Nauroz ist ein alter Mann, der jedes Jahr als Herold  von Nauroz die frohe Botschaft verkündet und danach gleich verschwindet.

 بابه نوروز و خاله کمپیرک
قصه یی بابه نوروز و خاله کمپیرک یکی از قصه های فلکلور و عامیانه است، در اکثر کشور ها بشکلی ساخته شده و خصوصاً بر روان اطفال تاثیرات عمیقی بجا می گذارد این قصه از سال های سابق به این سو با آمدن بهار و سال نو در خانه های مردم کابل بازگو گردیده و به اذهان مردم خطور می کند. می گویند، بابه نوروز پیر مردی که هر سال با آمدن بهار جوان شده به دنبال خاله کمپیرک که در برخی مناطق، کمپیر به زن پیر گفته می شود و البته زمانی که اینها وعده ازدواج به هم می دهند خیلی جوان و طراوت بهاران در سیمای شان نهفته است این هر دو عاشق و معشوق هم دیگر اند و با آمدن نوروز خاله کمپیرک خود را آراسته ساخته در گاز منتظر بابه نوروز می نشیند و هیچگاه بابه نوروز را نمی بیند به همین خاطر خود را یا به آب می اندازد یا به خشکه و مردم عقیده دارند  اگر خاله کمپیرک به آب بیفتد باران می شود و اگر به خشکه بیفتتد آسمان صاف و آفتابی می باشد.

تهیه کننده: مهریه انوری
 

http://da.azadiradio.org/audio/audio/391101.html

 

 

Vor dem Erscheinen von Baba Nauroz wäscht sich Khala Kampirak sieben Mal,  trägt mancherlei Make up auf  und zieht sich ihre beste Kleidung an, in der Hoffnung, dass dieses Jahr auf jeden Fall  Baba Nauroz (Haji Nauroz oder Haji Piruz oder Haji Firuz ) um ihre Hand bittet und sie zur Frau nimmt.  Er versprach in seiner Jugendzeit  Khala Kampirak zu heiraten. 

Aber  Baba Nauroz kommt am Vorabend des  1. Widder noch im Monat Fisch, erledigt seine Arbeit, die Verkündung vom frohen Fest mit Daerah e Zangi (Tamburine mit Glocke) und geht wieder. Khala Kampirak ärgert sich jedes Mal und  wirft sich entweder ins Wasser oder auf den Boden.

 Kommt der Frühling mit viel Regen, heißt es, Khala Kampirak hat sich ins Wasser geworfen, und wenn der Frühling wenig regnerisch ist, heißt es, sie hätte sich auf den Boden geworfen. 

Khala Kampirak, einst eine hübsche Frau, ist nun eine runzlige Frau, weil sie jedes Mal von ihrem Geliebten versetzt wurde.

Baba Nauroz  singt, tanzt und spielt Nauroz-Lieder und sagt die Nauroz Formel:

هر روزتان نوروز، نوروزتان پیروز، نوروزتان امروز

Har Roz e Tan Nauroz, Nauroz e tan Piruz, Nauroz  e tan Emruz

Jeder Tag für Euch ein neuer Tag, viel Glück zum Neuen Tag, Euer Neuer Tag ist heute.

Der Fisch ist ebenfalls ein Symbol des Lebens. An Silvester und an Neujahr gibt es Fischgerichte. Eisdielen werden während dieser Zeit zu Bratfischbuden umfunktioniert.

Haji hat mit Haddschi (Mekka Pilger) nichts zu tun. Das Wort stammt von Hag (arabisiert Haj bzw. Hajw) und bedeutet, Satire und Haji bedeutet, ein Satiriker.

Haji Firuz wird Haji Baba überwiegend  im heutigen Iran genannt. In Afghanistan ist das Original.

Butta e Hag bzw. Butta Haj bedeutet auch Kameldorn, aus dem man Alhagi (Medizin, Advieh, Dawa)  hergestellt hat. "Dawa" wurde  (Sharab = Wein) gebraucht.

Hag bedeutet auch Samen bzw. Eier. In Pashto bedeutet Hagi Ei.

Vermutlich hat diese Geschichte einen  indo-germanischen Ursprung (Hag ist ein Strauch, von dem damals  vor der islamischen Zeit Alhagi u.a. ein Nauroz-Wein gekeltert hatte. Heute sollte beim Nauroz-Tisch der iranischen Völker kein „Serka“ oder Serkeh (Essig)  fehlen. "Serka" ist eines der sieben Nahrungsmittel bzw. Gewürze, Gemüse und Obst, mit dem die Nauroz-Tafel dekoriert werden. In Afghanistan ist das Haft Mewa, u.a. Sieben Sorten Backobst (Rosinen, Sultaninen, Maulbeeren und gedörrte Obstsorten ). Diese werden mindestens 3 Tage vor dem Naurozfest in Wasser eingeweicht und als Obst-Coctail angeboten.

Manche Familien, insbesondere in der Weinstraße z.B. beiderseits der Landstraße  Kabul nach Salang - Istalif ist ein Palindrome von Istafil, auf Griechisch und Türkisch "Wein" liegt an der Weinstraße. Kodoaman und Charikar sind die Gegenden mit diversen Weinsorten.

Siehe auch Hagebutte, Hagestolz, Hagetanne.

Hag > Haj Planzen wie Hagebutte, Kamelen Dorn, Alhagi, Alhagi Honig, Alhagi Schnaps

Ahak oder Ahag > Haj,  Kalk, Gesteine, Mineralien, Eisen- oder Golderz

,Haj > Haji , Satiriker, Komödiant

 

 

http://www.kanoontolid.com/book/images/ghese-amoo-norooz.gif  (Homophon) واژههاى همآهنگ يعنى

مانند حاج و هاگ و آهگ وهاجى در زبانهاى ايرانى مفاهيم زيادى را مى رساند که تمام شان در آغازجاگيزينى رسم خط عربى بجاى پارسى و يا درى باستان حاجى گفته ونگارش مى شدند.

 حاجى> Hadschi (Mekka-Pilger)

 حاج > Haj  eigentlich ''Hag'' Alhagi (Kamel dorn) Shotor Khar siehe Hagebutte

هاجى> Haji  هجا و هجو >  Satire ; Haji Komödiant

هاگ در فارسى باستان به تخم که در زبانهاى ايرانى مانند کردى و بلوچى و پشتو هم هاگ گفته مى شد. اين کلمه در زبان پشتو هگى شد

از گياهان و زنبق ها و بوته هاى هاک و يا هاگ ادويه مى ساخت اين واژه با زیست‌شناسی, گیاهان، جلبک‌ها، قارچ‌ها و باکتری‌های گرم‌مثبت سر و کار دارد
حاجى که از آن عسل الحاجى از بوته گياه هاگ بود که براى اولين بار مرد نامى غزنه باستان نابغه بشريت البيرونى ادويه ساخت و او را از غزنه به همدان به حکيم سينا فرستاد. در زمان اين مردان بزرگ ايران و توران هنوز چار حرف مخصوص فارسى ساخته نشده بود. امروز به پته هاگ و يا حاج اشترخار گفته می شود.

هاگ به شخصى گفته مى شد که خوش و خندان با موسيقى خبر نوروز را مى آورد و جشن نوروز را پيروز مى گفت. در ايران به اين مرد حاجى فيروز گفته مى شود و در افغانستان بابا نوروز.

 کوه حاجى کشته  در زبان کردى حاجى کوشته به گچ مرده گفته مى شد گچ را هم مى گفتند. به گچ   آهگ وآهک مى گفتند که او هم حاجى شدAhag

 در تمام زبانهاى هندو ايرانى هاک (تخم دانه نبات خسته وغيره) به حاجى تبديل شد ولى اين نام در زبان  شرين پشتو  هگى

(Hagy= هگى )
به نباتات در آلمان و انگليس هاگ بيرى، توت حاجى, هاگى بوتى (بته حاج)  به آلمانى به بوته گلاب دشتى که از آن چاى و شيرنى و مربا ساخته مى شود.

داستان حاجى نوروزى و خاله کمپيرک با هاگ غرور آلمانى شباهت دارد حاجى نوروز اين زن را عروسى نکرد و خودش تا که خورشيد است مجرد است. در شب نوروز خاله کمپیرک ، لباس و لباسهای پاکیزه نو به تن نموده و خودش را آرایش می کند. وى مى پندارد که سال نو امسال حاجى نوروز وى را عروسى مى کند. به چنين اشخاص که بزرگ سال هستند و عروسى نکردند به آلمانى غيرت هاک گفته مى شوند.
 

 حاجى از واژه حج کلمه سامى (عربى و عبرى) آمده و معنى کسي که قصد و عزم و اراده و کوشش دارد. به گونه نمونه قصد سفرحج  

حاجى نوروز از واژه هاگ گرفته شده و با آمدن الفباى عربى حاجى شده است. اصلا اين هاجى بود که از واژه

هجا و هجوآمده است يعنى کسيکه شوخ ومزاقى وطنز وکمدى است.

. اين واژه در قدم اول حاجى معنى هجو دارد که آواز و آهنگ آن مانند حاجى شد. اين جاجى هاگ خوشى, رقص آوازخوانى و نواختن موسيقى و خواندن سرود معنى مى دهد. و نوشيدن الحاجى Alhagi از هاگ کشته (کشته ميوه هاى خشک شده معنى مى دهد ) و اين ميوه پيش از نوروز در آب تر مى شد) در زمان هاى پيش، عسل الحاجى در سفره نوروزى گذاشته مى شد.

 حاجی بادام از هاگى بادام گرفته شده است , بادام تلخ را گويند و در کردى هم حاجى بادم و در ترکى اسى بادم گفته مى شود و هم به شرينى مخصوص ترکى است.

..

 حاجی کشته آهگ و معرب آهک کشته آمده که به گج و يا گج و يا چونه گفته شده است. کوه حاجى کشته در سمنگان نزديک سمنگان و کوه حاجى کشته در نزديکى هاى سبزوار خراسان رضوى کوه حاجى مرده هم در ايران قرار دارد.

  حاجى به سنگ فلزات معدن آهن و مس و جوهر و گوهر هم گفته شده است مانند کوتل حاجى گگ معرب حاجى گک معدن حاجى گگ

 

 
  • Seit der Einführung des arabischen Alphabets wurde u.a. Hag zu Haj. Hag (persisch ‏ ھاگ ‎) war der Name einer dornigen Pflanze in der persischen Sprachen, aber auch in vielen iranischen Sprachen. Hag bedeutet auch heute noch in der persischen Sprache Spore. Heute wird dieser Strauch als Shotor Khar Kameldorn bezeichnet, der mit dem afrikanischen Baum "Kameldorn" nichts zu tun hat. Das Medizin-Rezept aus dieser Pflanze, welche auf den Bergen und Hängen u.a. in Hazarajat (Bamiyan, Wardak Maidan und um Hajigak Gebirge ) wachsen, schickte der Universalgelehrte Al Biruni seinen Freund Abu Ali Sina (Avicenna) nach Hamadan und Isfahan. Den Honig Assal e Alhagi (persisch ‏عسل الحاجى ‎), eigentlich (persisch ‏عسل الحاگى ‎) heißt auf Persisch Taranjabin bzw. Tarangabin (Tar bedeutet nass und Angabin Honig). Gewonnen wurde dieser Lebenssaft damals, aber auch heute lediglich vom Morgentau des Raureifes auf den Blättern dieser Pflanze. Die getrockneten Pflanzen sammelt nicht nur Kharkash (Dornensammler) für Herd und Heizung. Hier gibt es verschiedene Märchen aus Hazarajat u.a. das Märchen von "Baba Kharkash und der König".
  • A'hag, welche ebenso A'haj (heute auch A'hak oder Gatsch) bedeutet Brandkalk und Gips und auch Erz bzw. Naturlegierungen. Die Bezeichnung Haj i Koshtah (persisch ‏ حاجى کشته‎ "der getötete Haji") (überwiegend Afghanistan) oder Haj i Koshteh (überwiegend Iran) auch Haji Mordeh (Mordan bzw. Murdan und Koshtan bzw. Kushtan bedeutete nicht nur töten und sterben, sondern auch trocknen, entwässern (heute in Chemie/Physik Abzedahi d. h. Dehydratation) bedeutet u. a. gelöschter Kalk. Kushtah oder Keshtah wurde auch für gedörrte Obst bzw. Backobst verwendet. (Francis Joseph Steingass [http://books.google.de/books?id=knA9NptP7xsC&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=snippet&q=Kushta&f=false ] 435, 717, 1032)
  • Jeweh ye Haji Koshteh (persisch ‏ جيوه حاجى کشته‎ "Saft von getötetem Haji") bedeutet Quecksilber
  • Haji Badam (persisch ‏ حاجی‌ بادام‎) bedeutet Bitter Mandel. Allerdings gibt es einige Lautverschiebungen aufgrund der arabischen, türkischen und indischen Schriften: z.B. Kurdisch Hacibadam und türkisch Acıbadem oder Acıbadem kurabiyesi (Bittermandel Plätzchen)
  • Haji lak lak (persisch ‏ حاجی‌ لک لک‎) bedeutet Klapper-Storch
  • Haji Tarkhan (persisch ‏ حاجی‌ ترخان‎) ist persisch-altaische Bezeichnung für Khanat Astrachan.

 

Bibliographie:

  • John Richardson: A Vocabulary Persian, Arabic, and English Wilkens, Charles, ed F. and C. Rivingson, Vol. I London 1806, p.p. 765
  • William Kirkpatrick:[1] A vocabulary Persian Arabic and English, containing such words, London, 1785
  • Francis Joseph Steingass: vocabulary persian arabic and english, London, 1st. ed. 1882, 3st Reprint New Delhi, 2005, ISBN: 8-206-06701
  • Ramdhun Sen: A dictionary in Persian and English, with pronunciation, 1841
  • Hassan Ameed: (first ed. 1963) Farhang e Farsi e Ameed, Ibn e Sina Publications, 4st ed. 1980, Amir Kabir, Tehran, twelfth edition, 1998, ISBN 964-00-0153-8
  • Feryad fazil Omar: Kurdisch-Deutsches Wörterbuch (Kurmancî), Institut für Kurdische Studien e.V., Berlin 1st ed. 1992 ISBN 978-3-932574-06-1
  • Feryad fazil Omar: Kurdisch-Deutsches Wörterbuch (Soranî), Institut für Kurdische Studien e.V., Berlin 2005 ISBN 978-3-932574-10-8
  • Abdul Rahman Sharafkondi Hazhar: (1st ed. 1381) Farhang Kurdi-Farsi, Tehran, 4st. ed. 1384, ISBN 964-435-701-9 and ISBN 964-376-341-2
  • Zeeya A. Pashtoon: Pashto-English Dictionary, First Edition, Hyattsville, 2009 ISBN 978-1-931546-70-6
  • Akram Malakzay: Großes Wörterbuch Deutsch-Paschto (= Lexicographia Orientali. Band 6). Unter Mitwirkung von David Neil MacKenzie. Buske, Hamburg 2009, ISBN 978-3-87548-516-5.

Hier die verschiedene Schweibweise von Hajigak. Kotal e Hajigak (persisch ‏کوتل حاجيگک‎) oder Kotal Haj i gag (persisch ‏کوتل حاجيگگ‎), auch Kotal e Ajah ye Gag (persisch ‏کوتل آجه گگ ‎) befindet sich zwischen der Ortschaft Khadzhigak und dem Pay Kotal

 

حاجی فیروز کیست؟ از کجا آمده است؟ از کی آمده است؟ و....... چرا یکی از پایه های استوار آیین نوروزی شده است؟
هم میهنان . گفتاری را که در اینجا می شنوید نوشته ی دکتر ناصر انقطاع پژوهشگر ایرانی است, درباره ی یکی از گیراترین و شناخته شده ترین آیین نوروزی بنام **حاجی فیروز** پدیده ای که همه می شناسیمش , ولی هیچکس نمی داند که کیست؟ از کجا آمده؟ و چگونه با نام تازی , در کهن ترین و ریشه دارترین آیین ایرانی ( نوروز ) جای گرفته است؟!!


دکتر انقطاع برای نخستین بار , با برگه های استوار , و برهان های پذیرفتنی , پرده از راز "حاجی فیروز" برداشته است .


من الهام ستاکی با سپاس از این پژوهنده گرامی , که پروانه ی خواندن و پخش نوشته ی خود را به من داده است , به دو انگیزه , این نوشته را در اینجا می آورم و می خوانم.

نخست بدان روی که با خواندن آن ، در خود احساس سربلندی و نازش شگفت آوری کردم که زاده ی ملتی هستم که '' کوروش '' را پرورید. که آزادگی را شناخت . که.................



پرسیده اند :

چه فرقی است بین **عمو نوروز** و** حاجی فیروز** ؟!!!

نخست اینکه ** عمو نوروز ** نادرست است و باید ** بابا نوروز ** گفت.

دوم اینکه واژه * بابا * در آغاز * پاپا * بوده است و *پاپا* در پارسی میانی و کهن در کاربرد * پدر بزرگ * بکار میرفت. و هنگامی که تازیان به ایران تاختند , چون نمی توانستند بند واژه ی * پ * را بکار ببرند ' بجای پاپا , بابا گفتند ' و ایرانی ها نیز *بابا نوروز * گفتند که دشواری چندانی ندارد.

ولی از آغاز زنجیره قاجاریان , گروهی تازی پرداز , از آن میان آخوندها گفتند : اگر بگوییم * بابا نوروز * اهانت به مادران مان می شود !! باید *عمو* گفت !

بهانه ی خنده آور و بی پایه ای !!!

و اما درباره ی جدایی میان * بابا نوروز * و * حاجی فیروز * .

* بابا نوروز * نماد و پایه آیین نوروزی , نماد خرد , مهربانی , پختگی و جاودانی و زندگی دراز است , بگفته ی دیگر , ستون راستین آیین های نوروزی است . ( همین واژه پاپا نوروز است که اروپاییان از ما گرفتند و * پاپانوئل * را پدید آورده اند.)

در جایی که * حاجی فیروز * یکی از بخش های آیین بزرگ نوروزی است و این نام و پدیده , پس از تاختن تازیان به ایران پدید آمد , زیرا آیین برده داری با اسلام به سرزمین ما آمد. ( در باره ی *حاجی فیروز* بگستردگی گفته شده است.)

دکتر ناصر انقطاع


" هفت سین " های نوروزی

" هفت سین "ها باید دارای این پنج ویژگی باشند:

۱- نام آنها پارسی باشد.

۲- با بندواژه (حرف) سین آغاز شود.

۳- دارای ریشه گیاهی باشند.

۴- خوردنی باشند.

۵- نام آنها از واژه های ترکیبی ( مانند سبزی پلو ، سیر ترشی ، سیب زمینی و مانند آنها ) ساخته نشده باشد.

** سیر ** نماد اهورا مزدا .

** سبزه ** فرشته اردیبهشت نماد آبهای پاک است.

** سیب ** فرشته سپندارمذ، فرشته زن ، نماد بارداری و پرستاری است.

** سنجد ** فرشته خورداد نماد دلبستگی .

** سرکه ** فرشته امرداد نماد جاودانگی.

** سمنو ** فرشته شهریور نماد خواربار.

** سماغ ** فرشته بهمن نماد باران.

دکتر ناصر انقطاع